cursus werken op hoogte

Wanneer is een cursus of training verplicht bij werken op hoogte?

Inhoudsopgave

Vallen van hoogte is een van de meest voorkomende oorzaken van ernstige arbeidsongevallen. Veel werkgevers vragen zich daarom af: moeten mijn medewerkers verplicht een cursus werken op hoogte volgen? Het eerlijke antwoord heeft twee kanten. In dit artikel leggen we uit wat de wet vraagt en wanneer je in de praktijk niet om een training heen kunt.

Kort antwoord: is een cursus werken op hoogte verplicht?

De wet schrijft geen algemene cursus voor die iedereen moet volgen die ergens op hoogte werkt. Wat de wet wél verplicht, is dat jij als werkgever medewerkers goed voorlicht en instrueert, en dat je valgevaar voorkomt. Hoe je dat invult, hangt af van het werk en de risico’s. Voor veel situaties is een training in de praktijk de enige manier om aantoonbaar aan die plicht te voldoen. Een korte toolbox is daarvoor vaak te licht.

Vanaf welke hoogte spreken we van werken op hoogte?

Het begrip “werken op hoogte” wordt in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling niet gedefinieerd. Wel beschrijft het Arbobesluit valgevaar. Volgens artikel 3.16 is er in elk geval valgevaar bij risicoverhogende omstandigheden, bij openingen in vloeren of als je 2,5 meter of meer kunt vallen.

Dat betekent niet dat het onder 2,5 meter veilig is. Valbeveiliging is ook verplicht als werknemers lager dan 2,5 meter werken, maar toch het risico lopen te vallen, of werken op een plek die beweegt. Denk aan werken boven water, naast verkeer of op een instabiele ondergrond. Ook een val van beperkte hoogte kan ernstig letsel veroorzaken.

Wat de wet wél verplicht

  • Valgevaar voorkomen. Waar valgevaar bestaat, moet je maatregelen nemen. Je bent hiertoe wettelijk verplicht. Voor collectieve maatregelen, zoals hekwerken en leuningen, geldt: eerst de bron aanpakken, dan collectief beveiligen, en pas daarna persoonlijke bescherming.
  • Voorlichting en onderricht. Artikel 8 van de Arbowet verplicht je medewerkers voor te lichten en te instrueren over de risico’s en de veilige werkwijze. Werknemers zijn wettelijk verplicht aan de aangeboden voorlichting deel te nemen.
  • Beschrijven in je RI&E. Werken op hoogte en de maatregelen daarvoor horen in je risico-inventarisatie en -evaluatie. Daaruit volgt ook hoe vaak je instructie herhaalt.
  • Instructie bij specifieke arbeidsmiddelen. Voor ladders, steigers en trappen gelden eigen bepalingen in het Arbobesluit. Je moet medewerkers bijvoorbeeld goede instructies geven over veilig werken op ladders. 

Wanneer is een cursus werken op hoogte bijna altijd nodig?

Ook als de wet geen vast diploma voorschrijft, zijn er situaties waarin een cursus of training vrijwel onvermijdelijk is.

Bij steigers
Een aanbieder van valbeveiliging wijst erop dat werknemers die op een steiger werken of betrokken zijn bij montage, demontage of ombouw, een verplichte training moeten volgen. Controleer voor jouw situatie de actuele bepalingen over steigers in het Arbobesluit.

Bij persoonlijke valbeveiliging
Als collectieve maatregelen niet voldoende zijn, moet je persoonlijke valbeveiliging beschikbaar stellen, zoals een harnas met verbindingsmiddelen. Dan moeten medewerkers weten hoe ze het kiezen, controleren, aantrekken en gebruiken. Een verkeerd gebruikt harnas geeft schijnveiligheid. Ook de redding na een val, bijvoorbeeld bij hangtrauma, moet vooraf geregeld zijn.

Bij hoogwerkers, schaarliften en andere arbeidsmiddelen
Medewerkers moeten bekwaam zijn in het gebruik. Dat leg je het beste vast in een training en een aanwijzing.

Wanneer jouw opdrachtgever of branche het eist
Veel opdrachtgevers in de industrie, bouw en techniek stellen eisen via VCA, aannemersvoorwaarden of eigen toegangsregels. Dan kun je zonder aantoonbare training het terrein of de klus niet op.

Wanneer je het wilt aantonen
Bij een inspectie of na een ongeval vraagt de Arbeidsinspectie hoe je voorlichting en toezicht hebt geregeld. Een cursus veilig werken op hoogte met toets en registratie is dan een sterk bewijs. Mondelinge uitleg zonder vastlegging is dat niet.

Wat moet je vastleggen?

  • De werkzaamheden op hoogte en de risico’s in je RI&E;
  • De maatregelen: collectieve bescherming, arbeidsmiddelen en persoonlijke valbeveiliging;
  • Wie is opgeleid, wanneer, en wanneer de herhaling is gepland;
  • De werkinstructies en de werkvergunning voor risicovolle klussen;
  • De reddingsprocedure voor als iemand toch valt.

Certificaat van de cursus
Na het succesvol afronden van een cursus Veilig Werken op Hoogte ontvangt de deelnemer een certificaat als bewijs van deelname en behaalde kennis. Voor deze certificaten geldt geen algemene wettelijke geldigheidsduur. Het is daarom verstandig om periodiek een herhalingstraining te volgen en de geldigheid van certificaten bij te houden. Zo kun je bij een inspectie aantonen welke medewerkers zijn opgeleid en wanneer zij de training hebben gevolgd.

Benieuwd wat dit voor jouw organisatie betekent?

Twijfel je of jouw medewerkers voldoende zijn opgeleid, of wil je jouw medewerker(s) aanmelden voor de cursus Veilig Werken op Hoogte? Plan vrijblijvend een adviesgesprek of bel 0800 – 228 72 46.